نام سوره: بقره
شماره سوره: سوره دوم
نام های دیگر: فسطاط القرآن-سنام القرآن
تعداد آیات: 286 آیه
محل نزول: مدینه
ترتیب نزول: 87 هشتاد و هفتمین سوره
آدرس: سوره دوم- جزءهای اول و دوم و سوم
معانی نام سوره:
1-بقره: به معنی گاو ماده است. و منظور از گاو، گاو بنی اسرائیل است که یک داستان زیبا و جالب از بهانه های بنی اسرائیل دارد.
2- سنام القرآن: به معنی اوج و قله{{در بیان پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلّم «سنام القرآن» نام گرفته است؛ حضرت فرمود: «ان لکل شیء سناما و سنام القرآن سورة البقرة؛ هر چیزی اوجی دارد و اوج قرآن سوره بقره است».}}
3-فسطاط القرآن: خیمه قرآن {{فسطاط یعنی خیمه . همان طور که خیمه مجموعه یک خانواده را در بر میگیرد، این سوره نیز قسمت اعظمی از احکام فقهی و اسلامی را در بر گرفته است. احکام فقهی موجود در این سوره از سورههای دیگر بیشتر و این سوره در واقع خیمه و دربرگیرنده احکام فقهی قرآن است؛ لذا این سوره را فسطاط القرآن گفتهاند.}}
علت نامگذاری سوره:
به خاطر داستاني در مورد گاو بني اسرائيل كه دستور ذبح آن به قوم بني اسرائيل داده شد. «آيات 67 تا 73 / بقره»
محتوای کلی سوره:
این سوره کلا در مورد مؤمنین و مشرکین و منافقین و خلقت آدم و بدعت های اهل کتاب و ماجراهای حضرت موسی و بنی اسرائیل و بنای کعبه توسط حضرت ابراهیم و نعمتهای خداوند و مسائل قصاص و وصیت و قتال با مشرکین و نکاح و طلاق و ربا و مجادله حضرت ابراهیم با مشرکین بر سر اعتقاد به توحید و تغییر قبله و احکامی از حج و ارث و روزه و … می باشد.
داستانهای سوره :
حضرت آدم: 30تا 38 حضرت موسي 51تا73 حضرت ابراهيم: 123تا 133و 258تا260
حضرت داود:246تا251 جنگ بدر:217و218 طالوت وجالوت:246تا251
گاو بني اسرائيل:68 اصحاب السبت:65 مهاجرين:218
عزير و مرگ 100ساله او:259
فضبلت تلاوت سوره:
حضرت امام سجاد علیه السلام فرمود: کسی که ۴ آیه اول سوره و آیة الکرسی و دو آیه بعد از آن و سه آیه آخر سوره را بخواند، به مال و جانش ضرری نمی رسد و شیطان به او نزدیک نمی شود و قرآن را فراموش نمی کند.
ویژگیهای خاص سوره:
1-بزرگترین سوره قرآن (دو و نیم جزء یا به عبارت دیگر یک دوازدهم قرآن را شامل می شود.
2-بزرگترین آیه قرآن در این سوره قرار دارد (آیه 282 بقره) که یک صفحه کامل چاپ عثمان طه می باشد.
3-آیه الکرسی در این سوره قرار دارد.(آیه 255 بقره)
از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم پرسیدند: کدام یک از سوره های قرآن برتر است؟ فرمودند: سوره بقره،عرض کردند کدام آیه از آیات سوره بقره افضل است؟ فرمود: آیة الکرسی.
4-دارای بیشترین احکام فقهی.
5- ملقب به خیمه قرآن یا قله قرآن(رأس قرآن)
سهل بن سعد می گوید نبی اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: هر چیز قله ای دارد
و قله و راس قرآن سوره بقره است.
6-اولین سوره مدنی قرآن
7-اولین سوره که با حروف مقطعه آغاز می شود.
داستانی از سوره :
ماجرا چنین بود که فردی از بنی اسرائیل به طور مرموزی کشته می شود ، در حالی كه قاتل به هیچ
وجه معلوم نیست.در میان قبایل و اسباط بنی اسرائیل نزاع می شود ، داوری را برای فصل خصومت
نزد موسی (ع) می برند حل مشل را از او خواستار می شوند. موسي (ع) به درگاه خداوند دست به
دعا بر داشت .ندا آمد كه اي موسی گاوی ذبح نما و به مقتول بزن او زنده خواهد شد و قاتل خويش را
معرفي خواهد كرد. مردان اين قوم گفته موسی (ع) را به مسخره گرفتند و به او گفتند : ای موسی از
خدا سوال كن كه اين گاو چگونه گاوی باشد.موسی (ع) پرسيد و پاسخ داد : نه پير و نه جوان بين اين
دو .سپس پرسيدند: رنگ آن چه باشد؟ فرمود: زرد روشن كه مردم با ديدن آن دچار وجد و سرور شوند.
بار ديگر مردم گفتند: اگر می توانی توضيح بيشتری درباره گاو بده.
باز هم پاسخ داد: گاوی باشد كه براي شخم زدن از آن استفاده نشده باشد . بالاخره مردم قانع شدند
یک راس گاو را با همان مشخصات به بهای گزاف خریداری نموده و ذبح کردند و به جنازه زدند و جنازه به
اذن خدا زنده شد و قاتل خود را معرفی کرد.
آیات در خور توجه:
1-آیه 45 : واستعینوا بالصبر و الصلوه و...
2-آیه 152 : فاذکرونی أذکرکم واشکروا لی ...
3-آیه 156 : ... انا لله و انا الیه راجعون
4-آیه 186 : و أذا سءلک عبادی عنی فأنی قریب ...
5- آیه 201 : آیه قنوت : ربنا آتنا فی الدنیا حسنه و ...
6- آیه 207 : و من الناس من یشری نفسه ...
7-آیه 255 : آیه الکرسی
8- آیه 282: طولانی ترین آیه قرآن
9- آیه 286: آیه آخر :دعای ربنا لا تواخذنا ان نسینا أو أخطأنا ...
10-آیه 276 : یمحق الله الربا و یربی الصدقات...